Prawne aspekty organizacji konkursów i giveawayów w marketingu

TL;DR – Najważniejsze informacje

• Konkurs vs loteria – konkurs wymaga wysiłku uczestnika (np. kreatywne zadanie), loteria opiera się na losowaniu i wymaga zezwolenia.
• Regulamin obowiązkowy – musi zawierać: organizatora, zasady, nagrody, terminy, sposób wyłonienia zwycięzców.
• RODO – zgoda na przetwarzanie danych, informacja o administratorze, prawo do usunięcia danych.
• Podatek od nagród – nagrody powyżej 2000 zł podlegają opodatkowaniu (10% PIT).
• Kary za naruszenia – do 10% rocznego obrotu za nieuczciwą konkurencję, do 20 mln EUR za naruszenie RODO.

Definicja: Konkurs marketingowy

Konkurs marketingowy to przyrzeczenie publiczne nagrody za wykonanie określonego zadania (np. kreatywna odpowiedź, zdjęcie, film). W przeciwieństwie do loterii, konkurs NIE opiera się na losowaniu, lecz na ocenie prac przez jury lub głosowanie.

Konkurs (art. 919-921 Kodeksu cywilnego)

• Wymaga wykonania zadania przez uczestnika
• Zwycięzca wyłaniany na podstawie oceny prac (jury, głosowanie)
• Nie wymaga zezwolenia – wystarczy regulamin
• Przykład: „Napisz hasło reklamowe”, „Prześlij zdjęcie z produktem”

Loteria promocyjna (ustawa o grach hazardowych)

• Zwycięzca wyłaniany przez losowanie
• Wymaga zezwolenia dyrektora izby administracji skarbowej
• Koszt zezwolenia: 10% wartości puli nagród (min. 4472 zł)
• Czas oczekiwania: do 2 miesięcy
• Przykład: „Kup produkt, weź udział w losowaniu”

Giveaway (przyrzeczenie publiczne)

• Nagroda za proste działanie (follow, like, komentarz)
• Jeśli jest losowanie → wymaga zezwolenia jak loteria
• Jeśli wygrywa np. „najciekawszy komentarz” → traktowany jak konkurs
• Przykład: „Obserwuj i skomentuj, wybierzemy najlepszą odpowiedź”

💡 Wskazówka praktyczna

Regulamin musi być dostępny przed rozpoczęciem konkursu i przez cały czas jego trwania. Opublikuj go na stronie www i podlinkuj w każdym poście konkursowym.

⚠️ Częste błędy RODO w konkursach

• Brak osobnej zgody na marketing (jeśli chcesz użyć danych do newslettera)
• Przechowywanie danych dłużej niż to konieczne
• Brak możliwości wycofania zgody
• Udostępnianie danych zwycięzców bez ich zgody

Przykład poprawnego disclaimera:

„Konkurs nie jest sponsorowany, wspierany, administrowany ani powiązany z serwisem Facebook/Instagram. Facebook/Instagram nie ponosi odpowiedzialności za przebieg konkursu. Organizatorem jest [nazwa firmy].”

Przypadek 1: Loteria bez zezwolenia

Firma: Sieć sklepów odzieżowych
Błąd: Organizacja „konkursu” z losowaniem nagród bez zezwolenia
Kara: 50 000 zł grzywny + konfiskata nagród
Lekcja: Jeśli jest losowanie – to loteria, nie konkurs

Przypadek 2: Naruszenie RODO w konkursie

Firma: Agencja marketingowa
Błąd: Wykorzystanie danych uczestników do mailingu bez zgody
Kara: 15 000 zł od UODO
Lekcja: Zgoda na konkurs ≠ zgoda na marketing

Przypadek 3: Nieuczciwa praktyka rynkowa

Firma: Producent suplementów
Błąd: Konkurs z nagrodami, które nigdy nie zostały wydane
Kara: 120 000 zł od UOKiK + nakaz publicznych przeprosin
Lekcja: Nagrody muszą być realne i wręczone

✅ Lista kontrolna organizatora konkursu

• ☐ Określiłem typ akcji (konkurs/loteria/giveaway)
• ☐ Jeśli loteria – złożyłem wniosek o zezwolenie
• ☐ Przygotowałem kompletny regulamin
• ☐ Regulamin zawiera klauzulę RODO
• ☐ Mam osobną zgodę na marketing (jeśli planuję)
• ☐ Uwzględniłem podatek od nagród powyżej 2000 zł
• ☐ Dodałem disclaimer o braku powiązania z platformą
• ☐ Sprawdziłem regulamin platformy (FB/IG/TikTok)
• ☐ Mam budżet na nagrody i ich wysyłkę
• ☐ Wyznaczyłem osobę odpowiedzialną za obsługę konkursu

Czy mogę zorganizować konkurs bez firmy?

Tak, osoba fizyczna może organizować konkursy. Jednak przy nagrodach powyżej 2000 zł pojawia się obowiązek podatkowy, co komplikuje rozliczenia. Dla regularnych akcji zalecam działalność gospodarczą.

Czy „darmowy produkt za opinię” to konkurs?

Nie – to wymiana barterowa lub program lojalnościowy. Nie wymaga regulaminu konkursowego, ale musisz przestrzegać RODO przy zbieraniu danych i oznaczać takie opinie jako sponsorowane.

Czy muszę wydać nagrodę osobie, która naruszyła regulamin?

Nie – jeśli regulamin jasno określa warunki dyskwalifikacji, możesz odmówić wydania nagrody. Ważne, by procedura była opisana w regulaminie przed startem konkursu.

Ile kosztuje zezwolenie na loterię promocyjną?

Opłata wynosi 10% wartości puli nagród, minimum 4472 zł (2025). Do tego dochodzą koszty przygotowania dokumentacji i ewentualnej obsługi prawnej. Czas oczekiwania: 1-2 miesiące.

Czy mogę wymagać zakupu produktu jako warunku uczestnictwa?

Tak, ale ostrożnie. Jeśli dodasz do tego losowanie, stajesz się organizatorem loterii i potrzebujesz zezwolenia. Bezpieczniej jest organizować konkurs (ocena prac) lub dawać alternatywną metodę zgłoszenia bez zakupu.

Jak długo przechowywać dane uczestników po konkursie?

Minimalistycznie – tylko do zakończenia procedury reklamacyjnej (zazwyczaj 14-30 dni po ogłoszeniu wyników). Dane zwycięzców przechowuj do czasu przedawnienia roszczeń podatkowych (5 lat).

Czy konkurs może być skierowany tylko do pełnoletnich?

Tak – możesz ograniczyć uczestnictwo do osób 18+. W przypadku konkursów dla nieletnich, potrzebujesz zgody rodziców/opiekunów prawnych na udział i przetwarzanie danych.